NRC-next van vandaag schrijft over een show op de Deense TV van Blachman. Twee mannen zitten op een bank en een naakte dame staat ervoor. Zij zegt niets, zij op die bank wel. Over haar. Blachman: “Het lichaam van een vrouw verlangt naar woorden van een man. Het hele idee is om mannen te laten praten over naakte vrouwenlichamen terwijl die vrouwen er zelf bij zijn. En dat zonder pornografisch of politiek correct te worden.” Velen in het buitenland vallen over het programma, de Denen zelf niet. Die stellen namelijk dat niet de vrouw maar de mannen te kijk staan.

Ik moet denken aan eerder deze week. De onderwijsinspectie is op school voor lesbezoek. We zijn gewaarschuwd: de docenten worden beoordeeld. Voor de vakantie was de inspectie al op ons andere filiaal. Daar was de minister ook bij. Om de inspectie te controleren. De minister wordt gecontroleerd door de Tweede Kamer en die wordt weer gecontroleerd door het volk, en dus ook door de docenten. Werkverschaffing heet dat geloof ik. Maar goed, we willen zien hoe het gaat want we willen dat weten en we kunnen dat meten.

Het krantenartikel in NRC gaat in feite over het begrip ‘transparantie’. Hoe meer we willen zien en controleren – transparantie is een hype – hoe beter datgene waar het werkelijk om gaat niet gezien wordt. We kijken naar de verkeerde dingen. Beoordelen is een automatisme geworden. Het ligt voor de hand naar die vrouw te kijken, met kritieken die daarop volgen dat het vrouwonvriendelijk en mannensupreme zou zijn, terwijl het om die mannen gaat. We willen zien of leerlingen iets leren maar we meten de organisatie. Hetzelfde gold vorige week voor de staatssecretaris. Die wordt in de Tweede Kamer om opheldering gevraagd of hij op de hoogte is van onterechte subsidie aan Bulgaren. Na het debat weet ik als kijker, controleur, wel dat hij niet elk detail kende en dat het controlemechanisme goed werkte, maar nog steeds niet welk beleid er is om verdere schade te voorkomen. Waarom? Omdat processen veel makkelijker meetbaar zijn dan inhoud en visie.

Is dat erg? Ja. Want we gaan ernaar handelen. Je ziet onderwijs dus je wilt de kwaliteit van onderwijs meten. Daarvoor zijn objectief meetbare kenmerken nodig en een beoordeling. Je meet dat er voldoende lessen echt worden gegeven, door een docent met papiertje. Je meet dat wat de school zegt te doen, ook echt gebeurt. Maar je ziet niet of een leerling iets leert. Je ziet ook niet of een leerling sneller of langzamer moet. Sterker nog: we mogen niet differentiëren want dan kloppen de uren die op papier staan niet meer. Een minister mag niet met menselijk gevoel afwijken want hij krijgt genadeloos zijn regels om de oren geslagen. Dat geldt ook voor dit programma: je ziet een vrouw dus die ga je beoordelen. Terwijl het eigenlijk om die mannen gaat. En dat snappen kennelijk alleen de Denen.