Jihad met sambal, berichten uit ‘de rest van de wereld’

Deze zondag was Step Vaessen te gast in Zomergasten. Step is 14 jaar verslaggeefster vanuit Indonesië. Eerst voor de NOS en NOVA, tegenwoordig voor Al Jazeera English. Een dame met een enorm sterke overtuiging dat ze de wereld het nieuws uit Azië moet laten zien. Bevlogen gaat ze verder dan alleen het nieuwsfeit op zich: ze plaatst gebeurtenissen in een ruim perspectief en maakt daarom ook graag wat grotere items. Bij de NOS is daar weinig vraag naar, bij Al Jazeera des te meer. Goddank bestaat daar wel een ‘rest van de wereld’!

Eén en ander heeft Step Vaessen beschreven in een heerlijk boek Jihad met sambal. Hoe ze als meisje uit Simpelveld met haar zacht G als punker in de kraakwereld terecht kwam, hoe ze daar André ontmoette, haar ‘salonanarchist’ en later echtgenoot en hoe ze recht op haar doel afging: verslaggever in Azië worden. Zo zou ze echt de wereld kunnen verbeteren.

Tijdens haar verslag over de tsunami ontmoet ze Rosita. Een moeder die haar zus en drie kinderen weggesleurd voelt worden door een enorme golf. Step bezoekt haar daarna een jaarlang maandelijks. Dat levert een mooi item op van iemand die in het totaal verwoeste gebied weer een leven probeert op te bouwen. We volgen daardoor niet alleen de ellende maar ook de cultuur en de politieke macht. Ze leert Rosita dat Indonesië toch echt een democratie is geworden en spoort haar aan de burgemeester te bezoeken en hem te bevragen wanneer ook haar dorp opgebouwd zal worden, de buurdorpen lijken zich sneller te ontwikkelen. De burgemeester lijkt voor het eerst geconfronteerd te worden met twee belangrijke zaken: vrije journalistiek, wij krijgen immers wereldwijd te zien hoe de wederopbouw verloopt, en met burgers aan wie hij verantwoording moet afleggen. Door de camera ontkomt hij er niet aan.

Het boek laat meer achter. Simpelveld, haar bakermat, is wit, spierwit. Wilders geeft de mensen een gevoel van veiligheid. Er wonen geen ‘vreemdelingen’ maar wat als ze komen? Mag er dan nog wel carnaval gevierd worden? Komen er dan rotizaakjes in de stad? Met Wilders weten ze tenminste zeker dat het leven goed blijft. Mensen horen graag een krachtige en heldere boodschap, dat gaat er veel makkelijker in dan vage gevoelens van eerlijk delen of tolerant zijn.

Het mooie van Indonesië zijn de verschillende religies die er met elkaar wonen. Men respecteert elkaar waardoor het goed gaat. Er zijn incidenteel problemen waarbij Christenen en Moslims worden vermoord. Bij één van die slachtingen gaat het er zo gruwelijk aan toe dat ze wil stoppen met haar werk. Juist de drang om dit verhaal wereldkundig te maken, zorgt er voor dat ze toch blijft. Waarom doen mensen dit? Ze komt er achter dat er vooral politieke macht achter zit. Wetten worden soms gemaakt om een bepaalde bevolkingsgroep te vriend te houden, groepen aangevallen om politieke vrienden te maken. Die leiders hebben makkelijke boodschappen en weten groepen aan zich te binden. Ondanks dit geweld ziet ze de toekomst positief. Indonesië is sinds 1998 een democratie en het duurt een tijd voordat dat in de hoofden van de mensen doorwerkt.

De Islam wordt beschreven als vredelievende en zorgende religie en ondanks dat ze zichzelf bewust van de kerk heeft laten uitschrijven en niet gelovig is, ervaart ze in Indonesië, dat één en al religie is, de rust en de troost die het kan geven. Alles wordt gedeeld, vooral op de kampong waar ze naast woont. Eten, geld, cadeaus, ook haar zoon Agus die elf jaar geleden werd geboren gaat van hand tot hand. Alles delen versus persoonlijk succes, deel worden van een groep versus ‘je hoofd boven het maaiveld steken’. Fijntjes merkt ze op dat gesluierde vrouwen, ja ook die met bedekte gezichten, hele goede banen hebben en hun mannetje staan. Hoezo hoofddoekverbod? Komt er dan ook een blondeerverbod? Iemands oorspronkelijke uiterlijk is door haarverf niet meer goed vast te stellen, toch?

Heel veel gedrevenheid de wereld alles te laten zien wat normaal niet de headlines in het nieuws haalt, bezorgdheid en liefde voor Indonesië, beschouwingen van de grote veranderingen daar, politiek en cultureel, en dat alles doorspekt met haar persoonlijke en soms ook zeer spannende ervaringen. Een erg leuk boek over een cultuur die mijn belangstelling aanvankelijk nooit echt heeft gehad.

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *