Wat willen we nou echt?

Van de week las ik een leuk artikel over Bhutan. ‘Om de paar jaar stelt de Bhutaanse regering vragen aan de inwoners over negen onderwerpen. Zo meet zij het geluk van alle Bhutaanse bewoners: het nationaal geluk.’

Deze week viert Den Haag het inwoneraantal van 500.000. Een paar wethouders menen dat het goed is voor de stad want veel leven brengt veel economische bedrijvigheid, euro’s dus. Tegengeluiden gaan over minder ruimte en gevoel van onveiligheid.

Voor mij lag nog een artikel uit Trouw van Arjo Klamer. En daarmee komen de twee voorgaande onderwerpen mooi bij elkaar. “Als je vraagt wat mensen het belangrijkst vinden, dan hebben ze het nooit over hun huis en hun aandelen, zaken waar je een prijskaartje aan kunt hangen. Het gaat altijd over vriendschap of hun gezin.”

In een gezin moet je als lid investeren om er wat van te maken. Klamer noemt het een sociaal goed. Hij noemt in die zin ook kunst. De kunstconsument maakt er kunst van door ernaar te luisteren, te kijken of het te lezen. Het vergt een actieve bijdrage om het kunst te laten worden. Zonder dat blijft het geluid, verf op een doek of bedrukt papier. Wat je dan bereikt, een gelukkig gezin, een geweldige ervaring, is het doel op zich. Een doel dat zich niet laat uitdrukken in euro’s. En dat brengt hem bij Aristoteles.

‘Elke vaardigheid en elke wetenschap – evenals elke handeling en elke keuze – is , zo neemt men algemeen aan, gericht op iets goeds’ aldus Aristoteles. Het streven van een mens is niet gericht op verdienen van geld. Geld is niet een doel, geld kan een middel zijn om iets moois, iets echts, te kunnen krijgen. Het doel dat je nastreeft omwille van dat doel zelf, is het waardevolle. Wat je nastreeft om iets anders te bereiken, niet.

Economie gaat in het algemeen over het realiseren van waarden. Dus, wie veel doelen weet te bereiken kan zich rijk noemen, wie misschien veel euro’s heeft maar geen waardevolle dingen bereikt, is eigenlijk arm. Rijk en arm krijgen zo een nieuwe betekenis. Klamer vraagt zich tegenwoordig af wat een activiteit bijdraagt aan een beter leven of een betere samenleving. Hij richtte er zelfs het Genootschap voor geleefde geleerdheid voor op.

Terug naar Bhutan en Den Haag. In Bhutan meet men tevredenheid aan de hand van ‘je goed voelen’, veiligheid, gezondheid, onderwijs, cultuur, natuur, gevoel dat de overheid voor iedereen zorgt en primaire zaken als eten, woning en kleding. De genoemde risico’s van een grote, volle stad komen ook in dit rijtje voor. Eerder schreef ik al over het Duurzaam Nationaal Inkomen (DNI), nu over een nationaal geluk. Twee indicatoren waarop mensen graag hoog willen scoren. Waarom gaan we bij het maken en evalueren van beleid alleen nog maar uit van Euro’s? Maak economie weer de morele wetenschap die het ooit was.

Eén gedachte over “Wat willen we nou echt?”

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *