Die Q toch…

Twee verjaardagen op een rij. Twee weken geleden was er één jarig. Op 23 september om precies te zijn. Hij werd 100. Hopelijk was het zijn laatste.  

De jarigen

Afgelopen vrijdag was er nog een jarige. Hij werd 50. Your name again, sir? Ik geloof dat ik van de Berenboot direct de overstap maakte naar deze films. Geweldig vond ik alles wat in het echt helemaal niet kon. Zoveel opties als zijn horloges alleen al hadden. Q ging helemaal los en doet dat nog steeds. Maar voortborduren op zijn ideeën mag zomaar niet.

Die eerste jarige is de auteurswet. Mocht men in 1912 het plan opvatten een visueel product te verspreiden, ging dat via een letterzetter naar een drukker en uiteindelijk lag er een papieren resultaat. Daar waren op zijn snelst een paar uur en een paar externe deskundigen voor nodig. Tegenwoordig is de snelheid van het typen de bottleneck. De traagheid van de techniek en de technische kennis spelen totaal geen rol meer, het eigendom van de techniek ook niet – bijna iedereen heeft toegang tot internet en is zelf tot distribueren in staat.

Samen delen

De auteurswet kent twee uitgangspunten. Het angelsaksische uitgangspunt is dat de maker van enig voortbrengsel van zijn geest daar energie in heeft gestoken en dat vergoed mag zien in geld. De exploitatierechten. De andere, Europese, visie is dat de maker een stuk van zijn persoonlijkheid in het werk heeft gelegd. Dat stuk moet blijvend beschermd worden, ook als het werk verkocht is. De persoonlijkheidsrechten. Een werk mag niet zonder toestemming van de maker veranderd worden. Nobel, dat wel. Het gaat erg uit van de belangen van de creatieveling. Nobel, maar echt uit de tijd.

De wereld van nu zit anders in elkaar. Kennis verspreidt zich razendsnel juist door internet. Werk beschermen? Niets daarvan. Delen en aanvullen. Wikipedia en Open Source bestaan bij gratie van dit principe. Laat het geldverdienen helemaal los en zie wat voor moois zich ontwikkelt. Door kennis te delen onstaat een flink collectief brein. Creative Commons is een goed modern alternatief voor de auteurswet uit precies deze zelfde bron.

Hetzelfde bezwaar geldt voor octrooien. Qua kennis niet echt mijn cup of tea maar het is toch misselijkmakend dat alleen daar waar geld verdiend kan worden, geld voor onderzoek uit de collectieve belastingpot, de verzekeringspot en de zak van de zieke, medicijnen worden ontwikkeld terwijl daar waar nauwelijks wat te halen valt – Afrika – men letterlijk dood kan vallen? Er komen middelen op de markt die zo duur zijn dat alleen een paar mensen per jaar er mee geholpen worden. Terwijl de techniek er is. Onvoorstelbaar en wat mij betreft onacceptabel.

Milieusympathieke landbouw en op het klimaat en de omgeving afgestemde voedselproductie kan zoveel sneller ontwikkelen zonder kwekersrecht en octrooi op genetisch gemodificeerde resultaten. Beschermende rechten schieten hun doel ver voorbij.

Shaken, not stirred

In de kunst is al lange tijd één van de gangbare visies dat kunst niet in kluizen van musea en investeerders hoort maar toegankelijk moet zijn voor iedereen. Voor kennis moet dat ook gelden. Ik hoop daarom van harte dat dit de laatste verjaardag was voor de auteurswet.

James Bond: Give me the old fashioned target range, Quartermaster.

Q: Yes, well, it’s called the future, so get used to it. (Die another day)

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *