Kiezen

verkiezing“Maar vindt u het dan niet belachelijk dat er bezuinigd wordt op studiefinanciering?” merkte een leerling op deze week. “Jawel,” was mijn antwoord, “maar ik stem dan ook niet op een liberale partij. Je kunt niet allemaal veel minder belasting betalen en tegelijk wel het hele onderwijssysteem door de overheid laten financieren.”

Bij dit groepje leerlingen ging dat erin. Wilders snapt het niet. Althans, ik schat hem zo in dat hij dat zelf wel snapt, maar en lagere belasting voor iedereen en veel meer geld voor ouderenzorg bekt gewoon lekker. Het feit dat het een het ander uitsluit, lijkt zijn kiezer in elk geval niet te snappen. Zo geldt dat ook vaak voor leerlingen. In veel klassen is de VVD populair, lage belasting over je verdiende geld vindt men terecht. Wat ook altijd op bijval kan rekenen is invoering van de OV-studentenkaart voor MBO’ers. Dat mogen ‘wij’ dan wel weer ophoesten.

Vertrouwen

Het principe van ons systeem van vertegenwoordiging is dat wij mensen kiezen die we vertrouwen zich zo goed mogelijk in alle opties en gevolgen van de keuzes te verdiepen. Sta je eenmaal voor die taak, dan weet je dat je keuzes moet maken en dan weet je dat je veel hebt uit te leggen. Je weet ook dat sommigen -misschien velen- de keuze niet gaan begrijpen. Deels omdat niet iedereen de capaciteit heeft maar ook omdat we als niet-ingewijde een kennisachterstand hebben. Ja, altijd. Ook als meerderekrantenlezende journaalkijker. Tot op zekere hoogte wil je als kiezer kunnen volgen wat er gebeurt maar voor het overige is het een kwestie van vertrouwen.

Ad hoc beleid

Tijdens campagnes wordt ervan uitgegaan dat de kiezer wel in staat is alle keuzes onafhankelijk van elkaar af te wegen. Stemwijzers vragen een oordeel over gedetailleerde stellingen uit de verkiezingsprogramma’s. Politici pronken met hun successen, aan de niet-gerealiseerde beloftes worden we door de andere partijen fijntjes herinnerd. Of ik makkelijk in de stad wil parkeren? Ja, best handig. Wil ik veilig door de stad lopen? Ook ja. Wil ik dat er meer geld naar bejaardenzorg gaat? Geen idee. Als er veel over de balk gaat niet natuurlijk, als ze echt tekort komen, wel. Of het totale resultaat van de door mij ingevulde ad hoc beleidsbeslissingen reëel is, kan ik echt niet overzien. De samenhang daarvoor ontbreekt. En toch komt er een stemadvies. Waarschijnlijk raak ik enorm teleurgesteld als ik werkelijk verwacht dat mijn ideeën gerealiseerd worden de komende vier jaar. En toch is dit hoe wij geacht worden te kiezen.

Het geheel

Juist omdat ik niet alles overzie, laat ik anderen deze beslissingen nemen. Mensen in wie ik vertrouwen moet hebben. Ik heb vertrouwen in mensen met ongeveer dezelfde ideeën over verdeling van kansen als ik. Met globaal genomen dezelfde visie over verdeling van alle middelen. Niet alleen financiële maar ook grondstoffen, energie, schone lucht, zorg, onderwijs etcetera. En niet alleen met de mensen van hier en nu, maar ook met de mensen van daar en de toekomst. Het grote plan in plaats van de details. Kortom, ik verkies beter iemand op grond van ideologie dan op grond van losse onderwerpen. Dat past bij ons systeem en voorkomt dat onuitvoerbare oneliners het beleid gaan beheersen. Het dwingt de kiezer een visie te bepalen en de politicus het hele beleid te overwegen en uit te leggen.

 

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *