Het is toch wat, die robots

Robot gebaseerd op tekeningen door Leonardo Da VinciHet blijft toch wat, die robots. En ze zijn er nog niet eens. Ja, er zijn robots,  maar nog niet die van de ons bedreigende soort. Bedreigend?

Deze maand is de maand van de filosofie. Versmelting tussen mens en techniek is het thema. De kranten tekenen verschillende artikelen op over die dingen. ‘We zijn nu al halve robots’ en ‘Robot gaat ons krenken’ zijn zo twee koppen uit respectievelijk NRC-next en Trouw. Op de bodem van mijn laptopkluis tref ik werkdagelijks een print van een artikel ‘Een robot wil ook privacy’. En stiekem blijf ik toch hopen dat we ze op een of andere manier de baas blijven.

Wat is mijn probleem

Dat Jos de Mul, hoogleraar filosofie in Rotterdam, daar een heel essay aan mag wijden in Trouw houdt voor mij in elk geval in dat ik niet de enige ben met een gezonde weerstand.

Het gaat allemaal goed met de robotontwikkeling tot het punt waarop het ding zelfbewustzijn gaat krijgen. Dat lijkt toch uniek voor de mens. Mul: “Waar planten leven en dieren hun leven beleven, daar is de mens in staat ook nog eens zijn beleven te beleven.” De mens kan reflecteren op zijn bestaan en kan bang zijn voor wat in het verschiet ligt. Dat we ons dermate onderscheiden van al het andere dat leeft dat we nergens iets te vrezen hebben, lijkt minder te kloppen dan we misschien hopen.

Vier desillusies

In het essay worden vier desillusies, krenkingen, genoemd. Dat de  aarde en mens niet het middelpunt van het universum zijn, is niet mijn grootste desillusie.

Ons DNA komt voor 98% overeen met dat van een chimpansee en chimpansees, dolfijnen en olifanten vertonen net als wij in enige mate zelfbewustzijn. Goed, zij hebben van ons te vrezen en niet andersom. Jammer voor ze, maar deze krenking zit snor.

De meeste van onze psychische processen verlopen onbewust, aldus Freud. Met deze derde desillusie begint het hellende vlak. Want zelfbewust-zijn is nu juist het onderscheidende criterium van mens en machine.

Dennet maakt dit vervolgens helemaal af door te stellen dat we ons bewustzijn schromelijk overschatten en dat de mens niet meer is dan een ‘vochtige robot’.

Informatie

Het gaat om het opslaan en verwerken of toepassen van informatie. Een intelligent apparaat heeft interactie met de omgeving en is geprogrammeerd daar op een bepaalde manier op te reageren. Hij kan zelfs bijleren. De stofzuigerrobot wordt als voorbeeld genoemd. Op een gegeven moment heeft die zijn route door het huis vastgelegd en vermijdt alle obstakels en gevaren. Dat is geprogrammeerd, hier is nog geen sprake van leren en denken. Nog een stap verder gaan apparaten waarvan de techniek een zo precies mogelijke kopie is van menselijke hersenen. Zo’n apparaat zou dus ook alle nieuwe ervaringen gaan verwerken op onze menselijke manier.

Een robot wil privacy

Het artikel in NRC-next van vermoedelijk een jaar geleden, pleit op basis van een boek ‘Rechten en plichten voor robots’ voor privacy voor robots. Na het lezen van dit artikel kun je eigenlijk ook niet anders dan concluderen dat dit moet. Een robot die zelf leert, is op een gegeven moment zelf verantwoordelijk voor zijn daden. Net als een kind dat op den duur groot genoeg – ontwikkeld genoeg – is daarvoor. Zo’n robot moet zichzelf kunnen upgraden, moet dus budget en tekenbevoegdheid hebben. Een robot die ergens anders wil gaan werken, heeft privacy nodig. En bescherming tegen kwaadwillende (mensen)collega’s bijvoorbeeld. Net als een mens.[1]

Maar, wat is nou mijn probleem

Die robot zal mij niet zomaar iets aandoen. Die robot kan net zo prettig of onprettig in de omgang zijn als andere mensen en ik ben ook niet tegen nieuwe mensen. De aversie komt voort uit de sterfelijkheid van de mens. Wij willen alles in de hand hebben, zelfs de toekomst. Dat gaat die robot lukken, ons niet. Ik ben gewoon stikjaloers.

 

 

[1] Hoewel de Mul wel wijst op de ironie in dezen: “juist nu filosofen als Dennet beweren dat de mens niet veel meer is dan een geestloze robot, proberen robotspecialisten om kunstmatige breinen en robotbewustzijn te creëren.”

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *