Ik moet denken aan eerder deze week. De onderwijsinspectie is op school voor lesbezoek. We zijn gewaarschuwd: de docenten worden beoordeeld. Voor de vakantie was de inspectie al op ons andere filiaal. Daar was de minister ook bij. Om de inspectie te controleren. De minister wordt gecontroleerd door de Tweede Kamer en die wordt weer gecontroleerd door het volk, en dus ook door de docenten. Werkverschaffing heet dat geloof ik. Maar goed, we willen zien hoe het gaat want we willen dat weten en we kunnen dat meten.

Het krantenartikel in NRC gaat in feite over het begrip ‘transparantie’. Hoe meer we willen zien en controleren – transparantie is een hype – hoe beter datgene waar het werkelijk om gaat niet gezien wordt. We kijken naar de verkeerde dingen. Beoordelen is een automatisme geworden. Het ligt voor de hand naar die vrouw te kijken, met kritieken die daarop volgen dat het vrouwonvriendelijk en mannensupreme zou zijn, terwijl het om die mannen gaat. We willen zien of leerlingen iets leren maar we meten de organisatie. Hetzelfde gold vorige week voor de staatssecretaris. Die wordt in de Tweede Kamer om opheldering gevraagd of hij op de hoogte is van onterechte subsidie aan Bulgaren. Na het debat weet ik als kijker, controleur, wel dat hij niet elk detail kende en dat het controlemechanisme goed werkte, maar nog steeds niet welk beleid er is om verdere schade te voorkomen. Waarom? Omdat processen veel makkelijker meetbaar zijn dan inhoud en visie.

Is dat erg? Ja. Want we gaan ernaar handelen. Je ziet onderwijs dus je wilt de kwaliteit van onderwijs meten. Daarvoor zijn objectief meetbare kenmerken nodig en een beoordeling. Je meet dat er voldoende lessen echt worden gegeven, door een docent met papiertje. Je meet dat wat de school zegt te doen, ook echt gebeurt. Maar je ziet niet of een leerling iets leert. Je ziet ook niet of een leerling sneller of langzamer moet. Sterker nog: we mogen niet differentiëren want dan kloppen de uren die op papier staan niet meer. Een minister mag niet met menselijk gevoel afwijken want hij krijgt genadeloos zijn regels om de oren geslagen. Dat geldt ook voor dit programma: je ziet een vrouw dus die ga je beoordelen. Terwijl het eigenlijk om die mannen gaat. En dat snappen kennelijk alleen de Denen.

We moeten ons collectief doodschamen dat we zo ver de weg kwijt zijn dat we Nutricia nodig hebben om onze babies, van weldoorvoede moeders, eten te geven.

Meiden met baby, die dingen aan de voorkant zijn in de eerste instantie NIET bedoeld voor je vent. Er zit wat in, altijd de juiste temperatuur, voldoende en de voedingsstoffen ontwikkelen mee met de leeftijd van je baby. Je verbrandt lekker vlotjes alle kilo’s die je nog kwijt moet en op stap gaan is een eitje: geen gepruts met flesjes die je moet opwarmen, vullen en meesjouwen. Schone luier in je kontzak, je i-phone in de andere, baby onder je arm en naar de dierentuin met je spruit. I-phone en jaarabonnement van de dierentuin passen namelijk met gemak in het budget dat je uitspaart door je eigen melk te geven. Klinkt goed he?

Okee, het lukt een enkeling echt niet maar dat kan onmogelijk het aantal zijn dat nu een tekort in Nederland veroorzaakt. Dus, kom op, als je de boel niet gesiliconiseerd hebt – omdat je eerder dacht dat ze wel alleen voor een vent bedoeld waren – doe je zelf een lol en laat de zakkenvullende Nutricia voor wat het is. Hangen doen ze toch na jaren wel hoor, dat is de zwaartekracht, niet je baby .

De maatschappij is ingewikkeld geworden. Voor veel mensen zelfs te ingewikkeld. Veel werk is voor hoogopgeleiden, belasting aangeven moet digitaal, voor controle op rekeningen moet je kunnen rekenen, om je bankrekening te checken moet je kunnen schatten en om bezwaar te maken moet je de weg kunnen vinden en heel goed kunnen schrijven.

Die boom moet dus beklommen kunnen worden door iedereen. De lat lager leggen omdat een individu nauwelijks in staat kan worden geacht hem te beklimmen, beperkt de rest van zijn leven zijn functioneren. Het maakt iemand voor altijd heel kwetsbaar en afhankelijk. Die boom staat er en we moeten zorgen dat iedereen leert erin te komen.

• 90% van de nieuwe medicijnen is niet nieuw maar slechts een kleine wijziging op bestaande werkende medicijnen. Zuiver om commerciële reden worden ze ‘opnieuw’ op de markt gebracht.
• Patenten houden de prijs enorm hoog: aidsremmers kostten per jaar per patiënt €100.000,-, nu is dat €100,-. Dit maakt ze ineens voor miljoenen mensen bereikbaar.
• De farmaceutische industrie geeft 1,3% uit aan onderzoek, aan marketing maar liefst twintig keer zoveel.

Als u de marktwerking uit dit systeem krijgt, kunt u waanzinnig besparen, zonder op kwaliteit in te leveren. Ik ben ervan overtuigd dat dit u aanspreekt. Het zal ook veel kiezers aanspreken, u kunt ze al snel fikse premiedaling aanbieden. Toch gelooft u heilig in marktwerking in de zorg. Wilt u mij die keuze uitleggen?

Met genetisch gemanipuleerd eten zijn tot nog toe geen goede resultaten geboekt. Zaadmonopolie maakt boeren afhankelijk, gif doodt mensen en traditionele gewassen. Er is over niet al te lange tijd te weinig vlees voor iedereen en het is niet heel vreemd om de oplossing in de techniek te zoeken. Nemen we alle risico’s op de koop toe?

In de VS wacht AquaBounty, een biotechnologisch bedrijf, al 17 jaar op een vergunning om een genetisch gemanipuleerde zalm als allereerste dier aan de voedselketen toe te mogen voegen. Na veelvuldig uitstel hoopt het bedrijf in april eindelijk de goedkeuring te krijgen. Een zalm bereikt normaliter in drie jaar zijn volwassen gewicht, de genetisch gemanipuleerde zalm groeit het hele jaar door en is in de helft van de tijd op maximale grootte. Kan het kwaad? Men zegt van niet.

GMO tot nu toe

In GMO gewassen (genetically modified organism) is zaadleverancier Monsanto bijna monopolist. Dit bedrijf levert vooral gemanipuleerd zaad en Roundup. Eerder was Monsanto succesvol met Agent Orange, het ontbladeringsmiddel waarmee in Vietnam veel mensen de dood in zijn gejaagd door kanker als neveneffect. Roundup doodt alles dat ermee bespoten wordt, behalve planten die door genetische manipulatie resistent zijn gemaakt (Roundup Ready). In de zeer grondige documentaire De wereld volgens Monsanto tonen een paar voorbeelden van genetisch gemodificeerde gewassen zonder omhaal aan dat de wetenschap zich in het verleden flink heeft vergist in de risico’s. Ik pik er hier drie uit.

Soja in Brazilië

In 2007 is in Brazilië 40 miljoen hectare RR soja gezaaid. Het hele gebied is nu een monocultuur van soja. Er groeit niets meer waarvan het dorp zelf leeft. Eén keer sproeien met Roundup doodt alle gewassen behalve de transgene soja. Maar het middel waait uit en doodt ook alles in de groentetuin waar de boer en zijn omgeving uit moet eten. Het sloopt de huid van de mensen die dagelijks op het veld werken. Honger en ziekte bij de plaatselijke bevolking zijn het gevolg.

Katoen uit India

De door Monsanto gemanipuleerde katoenplant blijkt erg gevoelig en niet bestand tegen lokale ziektes. De wisselwerking tussen traditioneel katoen en GMO-katoen levert kwetsbare planten op. De planten hebben daarom veel bestrijdingsmiddelen en mest nodig, veel meer dan was verteld bij ingebruikname. De oogst van genetisch gemanipuleerde planten blijkt na jaren ervaring lager dan van traditionele planten. Door kruising met traditionele gewassen, daalt de hele oogst. Behalve de boer, legt ook de plant zelf vaak het loodje.

Waarom stapt de katoenboer over op transgeen zaad? Er is niets anders op de markt dan GMO-zaad. Transgeen zaad is vier keer duurder. Boeren sluiten leningen af bij Monsanto en worden op die manier afhankelijk van dit bedrijf. Zaden bewaren van gepatenteerde planten uit de vorige oogst mag niet. Elke zaaironde nieuw duur zaad. Een mislukte oogst is catastrofaal. Menig boer beëindigt zijn leven met het drinken van een fles bestrijdingsmiddel.

In een andere documentaire Our daily bread zien we een katoenboer het gif van zijn blote armen afwassen. De voorgeschreven maatregelen voor gebruik kan hij niet lezen. Het prikt wat, het voelt onprettig en hij krijgt het niet meer goed van zijn huid af. “Dat is hij wel een nadeel”, aldus deze ongeletterde boer. Dat hij zijn longen nooit meer schoon krijgt en daardoor niet ouder zal worden dan een jaar of 40, wil hij waarschijnlijk niet zien.

Contaminatie in mais

Tot slot de mais in Mexico. Eeuwenlang verbouwt Mexico prima mais uit eigen zaad. Zelfs dat blijkt na controle vervuild te zijn met transgeen zaad. Gewassen gaan bloeien, ook de GMO, en de wind en de bijen doen de rest. Wat het resultaat en de risico’s van die kruisingen zijn, is onbekend. Het probleem is dat transgeen zaad wel mest en bestrijdingsmiddel nodig heeft, in tegenstelling tot het traditionele zaad. De boeren worden op deze manier gedwongen deze middelen voor hun gewas aan te schaffen, met ook hier dezelfde gevolgen als bij de soja in Brazilië.

Roundup laat een residu achter in de gewassen. Het binnenkrijgen van die resten, hoe klein ook, heeft bij ratten tot ongezonde schade aan organen geleid. De voor dit Franse onderzoek gebruikte mais is toelaten op de Europese voedselmarkt.

Lobby

De lobby vanuit Monsanto naar de politiek in de VS is enorm: veel medewerkers en wetenschappers van voedselautoriteiten komen later in dienst bij Monsanto en andersom. Zeventig procent van alle gewassen uit de VS is GMO maar de consument kan niet kiezen: het is in de VS zelfs verboden om GMO op het etiket te vermelden. De producten zijn immers toegelaten en een dergelijke waarschuwing zou bedrijven belemmeren winst te maken. So much for onafhankelijke wetenschappelijke adviesorganen als de F.D.A..

Vis

En nu ligt er dus een aanvraag voor het eerste genetisch gemanipuleerd beest: de zalm. ‘But scientists, including the F.D.A.’s experts, have concluded that the fish is just as safe to eat as conventional salmon and that, raised in isolated tanks, it poses little risk to wild populations’ laat Emily Anthes in de New York Times weten. In het (door mij) schuingedrukte zit de crux. Ter vergelijk. Niet genetisch gemanipuleerd maar wel enorm in opmars is de Pangasius. Een goedkope vis die vooral in Vietnam wordt gekweekt. Ook hier doet het probleem zich voor van gekweekte panga’s vol antibiotica en groeimiddelen die ontsnappen en zich kruisen met wilde vissen. Een sterke verzwakking van de vispopulatie is het gevolg; de gevolgen voor onze gezondheid na het eten van dat nageslacht, zijn onbekend. Ook dit zou helemaal veilig zijn. Die nieuwe GMO-zalm vormt dus ook gewoon een risico.

De markt leidt

Regelgeving rond GMO wordt door de markt geleid en dat is slecht. Dat risico mag je met voedsel niet nemen. Met mais, katoen, en andere roundupready gewassen ging het erg mis. Waren die landen ook maar zo voorzichtig geweest. Voor deze ene keer hoop ik dat tegen wetenschappers en industrie in, de VS conservatief vasthoudt aan haar angst voor het nieuwe. We hebben nu gezien hoe sterk de lobby is.

Gevoel, begrip, compassie, liefde, filosofie, ethiek, knuffelen, alles wat een computer vreemd is maar een mens niet. Lovotics, academic studies of love and friendship with robots is een online tijdschrift van wetenschappers die publiceren over de relatie tussen die twee. Een gevoelsrelatie wel te verstaan. Met gevoel, begrip, compassie enzovoort. Knuffelen met je computer. Een handig gebruiksvoorwerp dat zelf bij mij als enige emotie agressie kan lospeuteren. Mijn weg is nog lang….

Met het oog op onderzoeksprogramma’s die binnen tien jaar menselijke breinen in computers moeten gaan vatten, lijkt het hek toch iets van de dam te geraken. Affectieve interactie tussen mensen met behulp van computers, is een welkome tussenstap. Via internet knuffels overbrengen aan een ander? Dat kan. Via een mouw vol sensoren kun je de arm van iemand die je graag even wil troosten, op afstand strelen. Via een pak dat je kleine kindje aanheeft, kun je het op afstand knuffelen door de juiste plekken op te blazen.

Proeven

Erg actief is Adrian Cheok, directeur Mixed Realitylab en hoogleraar aan een universiteit in Japan: “Aanraking is essentieel in een relatie tussen twee mensen.” Tot nu toe zijn de social media hiertoe niet in staat. Daar brengt hij graag verandering in. “The use of visual, auditory, haptic, olfactory and gustatory senses will enable a newparadigm of more humanised telecommunication. This field has a long way to go, but it would be especially interesting to see how children will grasp these technologies to create value.” Eten proeven op duizenden kilometers afstand? Met een e-lolly. Gaan we verder? Even laten weten dat je aan je liefje denkt? Geef haar een ring die met behulp van een app op jouw telefoon een beetje knijpt. Nog verder? Zoenen? Kijk eens bij Kissenger…  Er gaat een aardige wereld open. Op deze manier ben ik nog even zuinig op mijn laptopje!

Turkije is ze op het diplomatieke vlak net een stap voor. Die hoort ook in het rijtje van Poetin. Eigenlijk wordt het de hoogste tijd de Veiligheidsraad op te schudden. Een wisseling van permanente leden bijvoorbeeld.

De machtsverhoudingen verschuiven momenteel. Als grootste economie van de wereld zou Europa mee mogen doen. Maar daar zien wij liever van af. Europa is log. Dus kiezen burgers van Europa liever voor de achtergrond. De komende decennia trekken de BRICS en Turkije aan de touwtjes. Als we heel aardig zijn, mogen we misschien ook af en toe meepraten. Dat hebben wij democratisch gekozen.

Wie is die immigrant, waarom is het taboe, wie zijn die wetenschappers en over welke feiten hebben we het precies. Een en al scespsis. Ik wil de multicultisamenleving niet zien als taboe en ben bang dat ik door dit boek van Joost Niemöller met feiten geconfronteerd ga worden waar ik eigenlijk niets tegenin te brengen heb terwijl ik dat wel zou willen. En dus is het goed om nu en dan uit die comfortzone te stappen.

Gekleurd

Zoals de titel doet vermoeden: het boek is gekleurd. Het poogt onder de aandacht te brengen wat kennelijk niet gezegd hoort te worden, namelijk dat immigratie meer kwaad dan goed heeft gedaan. Beleidsmakers en wetenschappers willen politiek correct zijn, desnoods tegen beter weten in. Niemöller onderbouwt deze stelling door een aantal wetenschappers aan te halen wier onderzoek nadelige resultaten voor immigranten heeft opgeleverd en daarom is tegengewerkt.

Verklaring

De Amerikaanse politicoloog Putnam stelt in zijn boek Bowling alone (2000) dat als het vertrouwen onderling groot is, de schoolprestaties stijgen, evenals de welvaart, de gezondheid etc. Het vertrouwen onder mensen in de leefomgeving neemt af naar mate de etniciteit diverser wordt. De Nederlandse socioloog Koopmans is het met hem eens. Door taalbarrières of andere gewoontes ontstaat twijfel en dat schaadt het onderlinge vertrouwen. De wil om collectieve voorzieningen in stand te houden neemt af en er is minder schroom om sociale voorzieningen te misbruiken. Gevolg: anomie. Deze aangehaalde wetenschapper verklaart eindelijk – we zijn bijna aan het eind van het boek – de moeizame integratie en acceptatie van medelanders met een andere cultuur.

Conclusie

Het laatste deel van het boek toont wat mij betreft aan dat de benadering op etniciteit als oplossing kansloos is.

De vaker geciteerde Borjas (Heaven’s door, 2001), een Amerikaanse immigratie-econoom stelt: etniciteit is de oplossing. Immigratiebeleid is kiezen voor de juiste etnische mix. Maar op etniciteit selecteren is niet geaccepteerd.

Huntington (Clash of civilizations, 1995), Amerikaans politicoloog, probeert het daarom over een andere boeg te gooien en beschrijft de VS als cultureel-religieuze eenheid, voornamelijk Engels protestants. Nog los van het feit dat tegen dit artikel heel veel en degelijke kritiek geuit is, lost ook deze benadering de aangekaarte problemen niet op. De Amerikaanse cultuur wordt steeds meer vermengd met andere culturen. Is de oplossing dat er een minimumpercentage protestanten moet zijn in de VS dan wel acceptabel?

Tot slot wordt de Duitse politicus Sarrazin (Deutschland schafft sich ab, 2010) opgeworpen. Niemöller concludeert n.a.v. dit boek dat identiteit alleen nog voor individuen geldt. Dit is wel een heel nette conclusie, die in het verlengde ligt van Putnam. Wat ik zelf kan vinden over dat boek geeft mij de indruk dat het net als Het immigratietaboe een hoop gegevens over opleidings- en criminaliteitscijfers bevat die in het nadeel van de immigrant worden gepresenteerd maar tegelijkertijd niets bijdragen aan een oplossing.

Nasmaak

Aan het boek blijft een nasmaak kleven. De negatieve kanten zijn veel te eenzijdig belicht en regelmatig slecht onderbouwd. Negatief mag best indien terecht, maar dit gaat te ver. Over onderwijs bijvoorbeeld wordt op verschillende plekken het verband aangehaald tussen niet Westers etnische achtergrond en lagere schoolprestaties. Desgevraagd wil een van de geraadpleegde wetenschappers (Dronkers) wel laten weten dat het belang van ethische verschillen in schoolprestaties ook niet overdreven moet worden. Op de eerste drie plekken noemt hij het opleidingsniveau van de ouders, dan een tijdje niets en dan pas wat andere factoren waaronder dus die etnische achtergrond. Criminaliteitscijfers, om nog maar een voorbeeld te noemen, worden op verschillende plekken aangetoond met cijfers van verdachten. Veroordelingen staan er niet bij en dat is toch een groot verschil.

Is het taboe terecht?

Nee, bepleit het boek. Feiten zijn feiten. Ja, bepleit ik, op deze  manier wel. Een maatschappij is zoals hij is op dat moment. WRR-lid Pauline Meurs (geen voorzitter zoals foutief in het boek wordt vermeld) ziet naar aanleiding van het rapport Identificatie met Nederland (2007) verandering als belangrijkste kenmerk van de Nederlandse cultuur. “De Raad kiest voor een toekomstgericht perspectief dat rekening houdt met het dynamische karakter van identiteit.” Op deze reactie, gepubliceerd in NRC Handelsblad, reageert Niemöller: “Dat is dus net zo iets als constructie van diversiteit. Met andere woorden: het is dus ook een doelstelling voor bevolkingspolitiek, waarbij een ideaal van bovenaf wordt opgelegd.” Ik begrijp na dit boek dat hij die diversiteit niet wil en het WRR-rapport helpt hem niet. Maar zijn hele boek heeft geen enkele constructieve stap vooruit gesuggereerd. Natuurlijk moeten we de feiten onder ogen zien om er vervolgens mee aan de slag te kunnen. Maar daaraan ontbreekt het in dit boek, het rapport Identificatie met Nederland is een stuk interessanter. En dus is de belangrijkste vraag die overblijft: waarom dit boek?